Γρηγόριος Παλαμάς
Απολυτίκιο
Ορθοδοξίας ο φωστήρ, Εκκλησίας το στήριγμα και διδάσκαλε, των μοναστών η καλλονή, των θεολόγων υπέρμαχος απροσμάχητος, Γρηγόριε θαυματουργέ, Θεσσαλονίκης το καύχημα, κήρυξ της Χάριτος, ικέτευε δια παντός σωθήναι τας ψυχάς ημών. Κοντάκιο
Το της σοφίας ιερόν και θείον όργανον, της θεολογίας την λαμπράν συμφώνως σάλπιγγα, ανυμνούμέν σε Γρηγόριε θεορρήμον, αλλ' ως νους Νοί τω πρώτω παριστάμενος, προς αυτόν τον νουν ημών πάτερ καθοδήγησον, ίνα κράζωμεν: χαίρε κήρυξ της Χάριτος. Βίος
Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς (περ. 1296–1359) είναι μία από τις σημαντικότερες μορφές της ύστερης βυζαντινής θεολογίας. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ασκήτευσε στο Άγιον Όρος και ανέλαβε τον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Θεσσαλονίκης το 1347.
Ησυχαστικές διαμάχες
Στην προσπάθεια να υπερασπιστεί τη μοναστική παράδοση της νοεράς προσευχής απέναντι στις κριτικές του Βαρλαάμ του Καλαβρού, διατύπωσε τη διάκριση μεταξύ ουσίας και ενεργειών του Θεού. Η διδασκαλία του πως ο άνθρωπος μπορεί να μετέχει στις άκτιστες ενέργειες του Θεού — όχι στην ουσία Του — αποτελεί ορόσημο της ορθόδοξης θεολογίας.
Επικύρωση από Συνόδους
Οι θέσεις του επικυρώθηκαν από τις Συνόδους Κωνσταντινουπόλεως του 1341, 1347 και 1351. Η μνήμη του τελείται στις 14 Νοεμβρίου (κοίμηση) και επιπλέον τη Β’ Κυριακή των Νηστειών, η οποία είναι αφιερωμένη στη νίκη της ορθόδοξης πίστεως.